Filipów w najstarszych opracowaniach historycznych
Środa, 27 Kwiecień 2011 01:30
"Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", Warszawa, 1881 rok.
Filipów, Filipowo ( pierwotnie Szembelewo) - osada, przedtem miasteczko, powiat suwalski, gmina i parafia Filipów. Odległość od Suwałk 23 w. , leży na tej samej granicy od Prus o 2 mile na północny – wschód od Margrabowy. Posiada kościół parafialny murowany z 1838 roku, sąd gminny okresu II , komorę celną i stację pocztową. Kościół i parafię erygował 1571 roku Zygmunt August . W 1827 roku liczono tu 323 domy, 2. 326 mieszkańców. W roku 1861 było 291 domów i 2551 mieszkańców. W tej liczbie 812 Żydów obecnie liczy 186 domów i 2247 mieszkańców. Przed tutejszą komorę wywieziono w 1876 roku za 213, 435 rubli rosyjskich , a przywieziono za 34, 848 rubli rosyjskich. Cła pobrano za 6, 500 rubli rosyjskich.
Andrzej Matusiewicz "Arianie i Mariawici w Filipowie"
Środa, 28 Styczeń 2009 01:02
Filipów jedno z trzech, obok Raczek i Bakałarzewa, byłych miast leżących nad Rospudą powstał na terenie włości szembelewskiej, utworzonej w 1512 roku przez Fotiana Szembela. Było to pierwsze miasto królewskie w tej części Suwalszczyzny. Akt lokacji na prawie magdeburskim wystawił 8 września 1570 roku w Warszawie król Zygmunt August. Miasto otrzymało herb Rak, trzy jarmarki, targ tygodniowy, liczne zwolnienia i ogromny obszar obejmujący miasto oraz znaczną część puszczy dookoła. Swymi granicami sięgało jeziora Rospuda i jeziora Jemieliste. Do początku XVII wieku powstały tam przedmieścia Jemieliste, Olszanka, Szafranki i Wólka. Niespełna rok później, 29 lipca 1571 roku, Zygmunt August przywilejem z Warszawy uposażył parafię filipowską. Na swe utrzymanie otrzymała sześć włók ziemi (powstała tam wieś Tabałówka), sześć placów w mieście oraz dziesięcinę, kolędę, prawo łowienia ryb i wolne mlewo.
Pochodził ze zubożałej szlachty włoskiej. Do Polski przybył wraz z ojcem. Walczył w wojsku polskim za Zygmunta Augusta i Stefana Batorego, w wyprawach wołoskiej i moskiewskich. Uchodził za znawcę sztuki oblężniczej i fortyfikacji. Przez osiemnaście lat dowodził jako rotmistrz załogą Witebska; walczył również w Inflantach pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza.Otrzymał indygenat polski w 1571 r. i został starostą filipowskim.
Był autorem dzieła "Sarmatiae Europae descriptio". Kronika Sarmacji europejskiej to obszerny druk zawierający opisy geografii i historii Polski, Litwy, Prus, Inflant i Moskwy.
Na przełomie XVI i XVII wieku powstał na SuwalszczyĽnie silny zbór ariański. Utworzył go w 1594 r. w Filipowie Krzysztof Morsztyn, starosta filipowski. Pomagał w tym dziele mąż jego siostry Elżbiety, Faust Socyn oraz przełożony zboru, Jan Volkert, znakomity działacz i pisarz ariański. U jego boku, kaznodzieją w Filipowie był wówczas Andrzej Wiszowaty - senior. Mocno zaangażowani w działalność religijną byli jego dwaj bracia - Benedykt, należał do założycieli szkoły w Rakowie, a wicestarostą w Filipowie, gorliwym apostołem arianizmu był Stanisław. Ostatni, ożenił się z jedyną córką Socyna, Agnieszką. Z tego związku w Filipowie 26 listopada 1608 r. urodził się Andrzej Wiszowaty.
Urodził się 11 października 1849 roku w Suwałkach. Jego ojciec Teofil był regentem kancelarii ziemiańskiej (notariuszem). Alfred był pierwszym dzieckiem z drugiego małżeństwa ojca z Teofilą z Siewierskich, córką zarządcy majątku. Rodzina była liczna - dwoje dzieci z pierwszego i siedmioro z drugiego małżeństwa. Wierusz-Kowalscy dobrze sytuowani materialnie mieli w Suwałkach dom mieszkalny i nieduży majątek w Dębszczyźnie k/Filipowa, w którym spędzali letnie miesiące. W 1865 roku Teofil Wierusz-Kowalski przeniósł się na stanowisko notariusza do Kalisza. Cała rodzina wyjechała z Suwałk wczesną jesienią. Trwająca kilka dni podróż utrwaliła się mocno w pamięci wrażliwego na piękno krajobrazu, szesnastoletniego Alfreda. W Kaliszu kontynuował naukę w ostatnich klasach rządowego gimnazjum. Lekcji rysunku udzielał mu Stanisław Barcikowski, absolwent warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych.
Wybitny biolog o uznanej renomie, płodny poeta i dramatopisarz, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej, niestrudzony prelegent uniwersytetów ludowych, propagator wolnomyślicielstwa, publicysta odważnie głoszący własne zdanie - to tylko część tego, co można powiedzieć o Romualdzie Kazimierzu Minkiewiczu. Urodził się w Suwałkach 27 stycznia 1878 roku. Był synem pochodzącego z Filipowa Kazimierza, urzędnika skarbowego i Karoliny z Michałowskich, bratem Henryka. Uczył się w Augustowie, do gimnazjum uczęszczał w Ma-riampolu. Wiatach 1895-1900 studiował biologię w uniwersytecie w Petersburgu. Wcześnie związał się z ruchem socjalistycznym, za co był aresztowany i więziony w 1899 i 1902 roku. Od 1900 do 1904 roku był asystentem uniwersytetu w Kazaniu nad Wołgą - praca naukowa mu nie wystarczała, organizował kursy uniwersyteckie dla Polek, uczestniczył w polskich imprezach kulturalnych, pisząc na ich potrzeby utwory literackie.
Henryk Minkiewicz przyszedł na świat dnia 19 stycznia 1880 roku w Suwałkach, w rodzinie urzędnika Izby Skarbowej, Kazimierza Minkiewicza. Matka jego, Karolina z Michałowskich, pochodziła z Rajgrodu, ojciec zaś z Filipowa, z rodziny mieszczańskiej, o szlacheckim rodowodzie i tradycjach patriotycznych, odgrywającej niepoślednią rolę w życiu miasteczka. Henryk, wraz z rodzicami i rodzeństwem, wyjechał z Suwałk najpóźniej w 1888 roku do Mariampola. Tu ukończył gimnazjum i w 1898 roku udał się do Petersburga, gdzie podjął studia przyrodnicze oraz zaangażował się w konspiracyjną działalność polityczną wśród sympatyków Polskiej Partii Socjalistycznej. Studiów nie ukończył i przeniósł się w 1902 roku do Krakowa. Tu z takim samym skutkiem po roku zakończył edukację na medycynie Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz w 1904 roku - w Szkole Sztuk Pięknych. Z zawodu uważał się za artystę malarza, ale nie odnotowywał poważniejszych osiągnięć w malarstwie.
Oficer służy stałej artylerii WP: mjr (1 V 1919), ppłk (15 VIII 1924), płk (1 I 1931), pośmiertnie gen. bryg. (28 IX 1994), PS. "Cis", "Janka", "Orkan", "Stach".
Ur. 1 maja 1892 w Filipowie, pow. Suwałki, syn Dominika i Anny z d. Łopieńskiej, z rodzin ziemiańskich. Ukończył w 1909 gimnazjum handlowe w Suwałkach uzyskując maturę, a w 1909-1914 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, uzyskując absolutorium oraz przez 6 semestrów na Wydziale Maszyn Szkoły Politechnicznej we Lwowie. Był w tym czasie członkiem Związku Strzeleckiego. Od 1 VIII 1914 służył w Legionach (I bateria kadrowa, potem 1 pułk artylerii) kolejno jako dowódca działa, plutonu, oficer wywiadowczy i adiutant dyonu haubic, będąc mianowanym na stopnie chorążego (14 III 1915) i ppor. (1 V 1916).
Czestaw Matusiewicz przyszedł na świat 13 maja 1913 roku w osadzie Miodoborze w gminie Filipów. Rodzicami byli Michał i Anna z Barszczewskich. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Jemielistem. W listopadzie 1926 roku zapisał się do klasy drugiej Gimnazjum Państwowego imienia Karola Brzostowskiego w Suwałkach. Wśród kolegów klasowych byli między innymi Edward Szczepanik i Zdzisław Maszewski. Dobrze zdany egzamin dojrzałości pozwolił w 1933 roku na podjęcie dalszej nauki. Wstąpił do Seminarium Duchownego oraz na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Po otrzymaniu święceń kapłańskich w czerwcu 1939 roku przedstawił i obronił pracę magisterską Monografia kościoła i parafii Przerośl, napisaną pod kierunkiem księdza profesora Czesława Falkowskiego. Ze względu na wykorzystane archiwalia, które zaginęły w czasie wojny, do dziś zachowała znaczną wartość źródłową. Wówczas poznał i nawiązał współpracę z księdzem profesorem Władysławem Kłapkowskim, dostarczając mu materiałów do opracowania Konwent dominikanów w Sejnach (Wilno 1939).